PK "Mierzeja Wiślana"

Park Krajobrazowy Mierzeja Wiślana został powołany do życia 26.04.1985 r. na mocy Uchwały Nr VI/51/85 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Elblągu w sprawie utworzenia parków krajobrazowych oraz obszarów krajobrazu chronionego na terenie woj. elbląskiego. Obszar ten objęto ochroną prawną w celu zachowania walorów przyrodniczych, kulturowych, historycznych i krajobrazowych.

Park obejmuje fragment Mierzei Wiślanej między Sztutowem a granicą Polski. Jest to wąski pas lądu, między Zatoką Gdańską a Zalewem Wiślanym, z ciągami wydm porośniętych nadmorskim borem sosnowym, miejscami kwaśnym borem mieszanym, a w zagłębieniach międzywydmowych, oprócz torfowisk przejściowych, nierzadkie są płaty brzeziny bagiennej. Park położony jest na terenie 2 gmin - Krynica Morska i Sztutowo w powiecie Nowy Dwór Gdański. Powierzchnia Parku wynosi 4 410 ha, natomiast powierzchnia otuliny (strefa ochronna) – 22 703 ha.

We florze Mierzei Wiślanej, dzięki dużemu zróżnicowaniu siedlisk, stwierdzono dotychczas występowanie 780 taksonów roślin naczyniowych (ok. 26,6% flory krajowej i ponad 45% flory Pomorza Gdańskiego), co najmniej 60 gat. mszaków i ponad 200 gat. porostów. Aż 125 reprezentantów flory naczyniowej to gatunki specjalnej troski, w tym 100 taksonów z Czerwonej Listy roślin naczyniowych Pomorza Gdańskiego (w tym 1 krytycznie zagrożony i 4 wymierające) oraz 49 gatunków chronionych. Tutejsza flora ma wyraźnie nieleśny charakter, mimo, że w krajobrazie Parku dominują lasy, stanowiąc 80,7% jego powierzchni. Najważniejszym gatunkiem lasotwórczym jest tutaj sosna zwyczajna (ponad 90% drzewostanów), jako znaczące domieszki spotyka się świerk zwyczajny, brzozę brodawkowatą i omszoną, dąb szypułkowy i buk zwyczajny. Lasy pełnią tu funkcję glebochronną i klimatyczną.

Świat zwierzęcy Parku nie jest jeszcze dokładnie poznany. Występuje tu około 300 gat. kręgowców, w tym 255 gat. chronionych, głównie ptaków. Wśród 35 gat. ryb Zalewu Wiślanego występują gatunki słodkowodne i morskie. Świat płazów reprezentowany jest przez 8 gatunków, a gadów - 5 gatunków. Ciekawostką jest występowanie turkusowej odmiany padalca.

Ptaki reprezentowane są przez 232 gatunki, z których 107 gniazduje na obszarze parku i jego otuliny. Mierzeja znajduje się na jednym z ważniejszych europejskich szlaków ptasich wędrówek. Obszar Zalewu Wiślanego i Ujścia Wisły stanowi ponadto ważne miejsce gniazdowania wielu gatunków ptaków śpiewających i wodno-błotnych.

Na szczególną uwagę zasługują ssaki, zwłaszcza foka szara oraz licznie występujące tutaj nietoperze (6 gat.). Najliczniejszą grupą zwierząt Mierzei są jednak bezkręgowce, przede wszystkim owady, należą one jednocześnie do najsłabiej poznanej fauny Parku.

Obecność dużej grupy gatunków zwierząt chronionych, rzadkich i zagrożonych świadczy o zachowaniu środowisk o cechach naturalnych i dogodnych dla bytowania zwierząt.

Na obszarze Mierzei i Żuław Wiślanych odnaleźć można szereg elementów historycznych i kulturowych, świadczących o dziejach tego regionu. Jest to przede wszystkim charakterystyczne budownictwo mieszkalne i gospodarcze, czyli domy podcieniowe. Przybierały one cechy stylów architektonicznych np. baroku czy klasycyzmu, co w budownictwie ludowym stanowi cechę rzadko spotykaną.

Dla ochrony najcenniejszych fragmentów naturalnej przyrody, na terenie Parku i otuliny utworzono 3 rezerwaty przyrody i ustanowiono 7 pomników przyrody.

Powołano również Obszary Natura 2000:

obszary specjalnej ochrony ptaków: PLB280010 „Zalew Wiślany”, PLB220004 „Ujście Wisły

specjalne obszary ochrony siedlisk: PLH280007 „Zalew Wiślany i Mierzeja Wiślana”,

PLH 220044 „Ostoja w Ujściu Wisły”.