Wdzydzki PK

Wdzydzki Park Krajobrazowy został utworzony w 1983 roku uchwałą nr XIX/83/83 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku w północno-zachodniej części Borów Tucholskich, na południowo-zachodnim skraju województwa pomorskiego. Powierzchnia Parku wynosi 17,8 tysięcy ha, w tym lasy i zadrzewienia pokrywają 64 % obszaru, grunty orne 10 %, a wody powierzchniowe 11 %.

Park otacza otulina o powierzchni 15,2 tysięcy ha. W granicach WPK znajdują się grunty administrowane przez pięć gmin: Kościerzyna, Dziemiany, Karsin, Lipusz, Stara Kiszewa oraz Lasy Państwowe, na których gospodarują Nadleśnictwa Kościerzyna i Lipusz.

Wdzydzki Park Krajobrazowy obejmuje w większości obszar równiny sandrowej, ukształtowanej w postaci rozległego stożka napływowego przez wody roztopowe czwartorzędowego lądolodu. Równina ta jest nieznacznie nachylona w kierunku południowym, w przedziale wysokości od około 160 do 140 m n.p.m. Podstawowe zróżnicowanie ukształtowania terenu wprowadzają ciągi rynien polodowcowych, zagłębienia wytopiskowe, odcinki dolin rzecznych, a także fragmenty wysoczyzny morenowej w postaci tzw. „wysp morenowych".

Niemal cały Park położony jest w dorzeczu Wdy. Na jego obszarze występują 53 jeziora o powierzchni powyżej 1 ha oraz około 100 mniejszych, na ogół bezodpływowych zbiorników zwanych oczkami.

Na leśnych terenach WPK przeważają siedliska borowe, głównie suboceanicznego boru świeżego i boru chrobotkowego. Stosunkowo niewielką część powierzchni Parku zajmują siedliska boru mieszanego dębowo–sosnowego i kwaśnej dąbrowy (lasu mieszanego dębowo–bukowego). Mniejsze powierzchnie zajmują płaty brzeziny bagiennej i boru bagiennego oraz olsy i łęgi, zajmujące dna licznych rynien i brzegów jezior oraz rzek.

Nieleśne zbiorowiska naturalne ograniczają się do fitocenoz szuwarowych, bagiennych i torfowiskowych. Zbiorowiskami półnaturalnymi są w znacznej mierze łąki i pastwiska, a w mniejszym zakresie murawy psammofilne (napiaskowe) i wrzosowiska.

Flora Parku obejmuje 820 taksonów roślin naczyniowych, co stanowi około 50% flory Pomorza Zachodniego i 23% flory Polski. Ta względnie mała liczba taksonów roślinnych kompensowana jest bogactwem gatunków wodnych, błotnych i torfowiskowych, związanych funkcjonalnie ze sprzyjającymi im warunkami siedliskowymi.

Obecność zróżnicowanych pod względem wielkości i właściwości fizykochemicznych jezior, stawów i cieków wpływa na zróżnicowanie ichtiofauny. Na terenie Parku i otuliny występuje 35 gatunków ryb, w tym wiele rzadkich i chronionych. Do najbardziej cennych należy troć jeziorowa, zwana wdzydzką. Innym cennym elementem ichtiofauny jest strzebla błotna, która bytuje głównie w potorfiach zwanych przez autochtoniczną ludność kaszubską „torfkulami”. Jest to gatunek wpisany do Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt jako krytycznie zagrożony. We Wdzydzkim Parku Krajobrazowym występuje co najmniej 12 gatunków płazów i 5 gatunków gadów. Szacuje się, że na terenie Parku w okresie lęgowym występuje około 126 gatunków ptaków. Często spotykane są żurawie, mające swoje lęgowiska na licznych torfowiskach śródleśnych, zimorodki spotykane nad ciekami wodnymi i jeziorami, łabędzie nieme, gągoły oraz czernice. Do niedawna na brzegach wysp oraz w zatokach Jeziora Wdzydze gniazdował szlachar. Niestety od 2 lat nie notuje się obecności par lęgowych na terenie WPK.

Wśród ssaków do najcenniejszych gatunków zamieszkujących teren Parku należą nietoperze. Stwierdzono obecność dziesięciu gatunków tej grupy zwierząt, w tym w okolicach rzeki Wdy rozrodczej kolonii nocka łydkowłosego – gatunku uważanego za wymierającego w skali Europy.

Na obszarze parku wyznaczono 1 rezerwat przyrody florystyczno-leśny „Krwawe Doły”. Łącznie w Parku i otulinie znajduje się 21 pomników przyrody ożywionej oraz wyznaczono 18 użytków ekologicznych.

Obszary Natura 2000 na terenie WPK:

a)     specjalny obszary ochrony siedlisk - PLH 220034 Jeziora Wdzydzkie (ok.80% powierzchni Parku)

b)     obszar specjalnej ochrony ptaków - PLB 220009 Bory Tucholskie (100 % powierzchni Parku)