Zaborski PK

Zaborski Park Krajobrazowy powstał w 1990 roku i początkowo nosił nazwę Chojnicki Park Krajobrazowy. W 1991 r. zmienił nazwę na Zaborski, nawiązując do historycznej Ziemi Zaborskiej - południowej części Kaszub. Zgodnie z rozporządzeniem Wojewody Pomorskiego nr 53/06 z dnia 15 maja 2006 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. Nr 58 poz. 1190) ZPK zajmuje powierzchnię 34 026 ha. Nie posiada otuliny. Położony jest w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminach Brusy i Chojnice, w północno-zachodniej części Borów Tucholskich.

Zaborski Park Krajobrazowy stanowi strefę buforową dla Parku Narodowego „Bory Tucholskie”, utworzonego w 1996 r. Od czerwca 2010 r. ZPK wchodzi w skład największego w Polsce Światowego Rezerwatu Biosfery Bory Tucholskie.

Teren Parku został ukształtowany w okresie ostatniego zlodowacenia. Intensywne topnienie lądolodu i związane z tym zmiany jego położenia stały się przyczyną powstania różnych form ukształtowania terenu, różnicując go pod względem krajobrazowym. Zanikający i cofający się lądolód pozostawił wysoczyzny i wzgórza czołowo-morenowe w pobliżu Brus (tzw. Wyspa Bruska) i w pobliżu Charzyków, Wzgórze Wolność (206 m n.p.m.) nad Jeziorem Charzykowskim, zbudowane z glin i piasków. Wody roztopowe lądolodu uformowały rozległe obszary żwirowo-piaszczyste, zwane sandrami, które przestrzennie dominują.

Charakterystycznym elementem krajobrazu Zaborskiego Parku Krajobrazowego są jeziora. Ich geneza związana jest ze zlodowaceniem bałtyckim. Zróżnicowane są one pod względem powierzchni, od małych, śródleśnych oczek wodnych o powierzchni powyżej 1 ha, do 1363,8 ha (Jezioro Charzykowskie). Pod względem zajmowanej powierzchni Jezioro Charzykowskie znajduje się na 7 miejscu wśród jezior Pojezierza Pomorskiego i 21 miejsce wśród jezior Polski. Najwięcej jest jednak jezior małych. Spośród nich 15 posiada powierzchnie nie przekraczające 5 ha. Do najcenniejszych jezior zaliczyć należy jeziora lobeliowe (7) i dystroficzne.

Wśród lasów przeważają bory sosnowe z wieloma zespołami oraz niewielkie fragmenty lasów liściastych - grądów, dąbrów, buczyn, łęgów i olsów.

Nieodzownym elementem krajobrazu Borów Tucholskich są torfowiska, których w Zaborskim Parku Krajobrazowym mamy cały przekrój, od położonych w dolinach Brdy i Zbrzycy torfowisk niskich z bardzo dobrze zachowanymi mechowiskami, przez torfowiska przejściowe do wysokich. To właśnie zbiorowiska roślinności torfowiskowej stanowią jeden z ciekawszych elementów przyrody Parku. Mimo wielu zmian poczynionych przez człowieka w pierwotnej szacie roślinnej, w wielu miejscach Zaborskiego Parku Krajobrazowego zachowały się do dziś zespoły roślinne i flora, zbliżone do pierwotnej.

Na szczególną uwagę zasługuje grupa reliktów polodowcowych, które przetrwały do dziś. Należą do nich: turzyca strunowa, bażyna czarna, skalnica torfowiskowa, zimoziół północny oraz kilka gatunków reliktowych mszaków. Do rzadkich należą rośliny wodne występujące w bardzo czystych jeziorach lobeliowych, m.in. lobelia jeziorna, poryblin jeziorny, elisma wodna, jeżogłówka pokrewna. Na terenie Parku występuje kilka chronionych gatunków widłaków i kilka gatunków storczyków. Na szczególną uwagę zasługuje wyjątkowo bogata flora porostów licząca kilkaset gatunków.

Bogata i różnorodna jest fauna tego terenu. W czystych wodach rzek żyją pstrąg i lipień, a w jeziorach oprócz pospolitych gatunków ryb, spotkać można także te rzadsze jak np. sieję, sielawę. Płazy reprezentowane są przez traszki, wiele gatunków żab (trawna, moczarowa, jeziorkowa, rzekotka drzewna), ropuchy (szara, zielona, paskówka), kumaka nizinnego, grzebiuszkę ziemną. Z gadów najpospolitsza jest jaszczurka zwinka, występująca w miejscach suchych i nasłonecznionych. Mniej licznie występuje jaszczurka żyworodna i padalec. Z węży i żmij spotkamy zaskrońca, żmiję zygzakowatą. Dość licznie reprezentowane są w Parku ptaki, w tym wiele chronionych jak bielik czy puchacz – symbol Parku. Dzięki czynnej ochronie do wód Zaborskiego Parku Krajobrazowego wrócił rak szlachetny, rodzimy i ginący przedstawiciel fauny Pomorza.

Dla ochrony najcenniejszych fragmentów naturalnej przyrody, na terenie Parku utworzono 7 rezerwatów przyrody oraz ustanowiono 83 pomniki przyrody i 95 użytków ekologicznych.

Na obszarze Zaborskiego Parku Krajobrazowego wyznaczono obszary Natura 2000: obszary specjalnej ochrony ptaków – „Wielki Sandr Brdy” PLB 220001 i „Bory Tucholskie” PLB 220009, specjalne obszary ochrony siedlisk – „Sandr Brdy” PLH 220026, “Czerwona Woda pod Babilonem” PLH 220056, „Las Wolność” PLH 220060,

„Dolina Brdy i Chociny” PLH 220058 .

Las Wolność PLH 220060

Dolina Brdy i Chociny PLH 220058

Czerwona woda pod Babilonem PLH 220056